Zamek na Wawelu

Zamek królewski na Wawelu służył władcom Polski jako siedziba od 1039 roku, gdy powrócił z wygnania Kazimierz I Odnowiciel. Nie był to wybór, lecz sytuacja przymusowa. Gniezno było zniszczone, Mazowsze zbuntowane, Śląsk zajęty przez Czechów. W czasach rozbicia dzielnicowego zamek był centralnym punktem królestwa, a po koronacji Władysława Łokietka w 1320 roku stał się na stałe siedzibą królów. Zamek Królewski na Wawelu jest wybitnym zabytkiem architektury renesansowej, wpisanym na listę UNESCO. Badacze odkryli w nim szczątki zabudowy romańskiej (z pierwszej połowy XI wieku pochodzi m.in. sala 24 kolumn). Znalezione zostały też elementy zabudowy gotyckiej (głównie wieże ogniowe). Swój obecny wygląd Wawel zawdzięcza Aleksandrowi Jagiellończykowi (dwie największe wieże Senatorska i Sandomierska) i Zygmuntowi Staremu, który po pożarze w 1499 roku zbudował renesansową rezydencję królów. Czasy świetności budowli trwały aż do roku 1606, kiedy to król Zygmunt III Waza przeniósł się z dworem na Zamek Królewski w Warszawie. Później zamek był niszczony przez Szwedów podczas potopu, z w czasach zaborów stał się koszarami wojsk austriackich. Dopiero w 1905 r., po opuszczeniu zamku przez żołnierzy, rozpoczęły się prace remontowe, które - z przerwą na II wojnę światową (wtedy zamek stał się siedzibą gubernatora Hansa Franka) - trwają do dziś. Obecnie na zamku mieści się muzeum z kilkoma stałymi ekspozycjami (?Sztuka Wschodu. Namioty tureckie?, (?Skarbiec koronny i zbrojownia?, ?Wawel Odzyskany?), trasami sezonowymi (Smocza Jama, Ogrody, Baszta Sandomierska, Dziedzińce, Kościół św. Gereona), jak również wystawami czasowymi. Do najcenniejszych zabytków, które można zobaczyć w wawelskim muzeum, niewątpliwie należy "Szczerbiec" - średniowieczny miecz z koronacji Władysława Łokietka, arrasy królewskie Zymunta II Augusta z połowy XVI w., a od niedawna również jego młodzieńcza zbroja.