Twierdza Świnoujście (Fort Anioła)

Budowa fortyfikacji u ujścia Świny rozpoczęła się już we wczesnym średniowieczu i trwała właściwie nieprzerwanie do czasów nam współczesnych. Zadecydowało o tym geograficzne położenie Świnoujścia i jego znaczenie dla handlu, gospodarki morskiej i obronności. Do początku XVII w prowizoryczne umocnienia wznosili tutaj książęta pomorscy, później Duńczycy i Szwedzi, a na przełomie XVIII i XIX w Prusacy i Francuzi.

Dopiero w XIX w armia pruska zapoczątkowała budowę kompleksu fortyfikacji stałych, które przekształciły Świnoujście w twierdzę. Budowę fortów w Świnoujściu rozpoczęto po pierwszym konflikcie zbrojnym z Danią w 1849 roku. Już w 1863 r miasto ogłoszono oficjalnie twierdzą morską. W czasie drugiej blokady portu w 1864 r świnoujskie fortyfikacje skutecznie odstraszyły duńską flotę. Port próbowały też blokować francuskie okręty w 1870 r, ale one także nie zdecydowały się na podjęcie walki z załogami fortów. W tym czasie port stał się też bazą pruskiej marynarki wojennej. Na przełomie XIX i XX w świnoujska twierdza dysponowała czterema rozbudowanymi fortami, uzbrojonymi w ciężką artylerię nadbrzeżną i coraz liczniejszymi fortyfikacjami betonowymi. W mieście pojawiły się koszary i stały garnizon wojskowy.

Zwolennikiem budowy twierdzy w Świnoujściu i jej duchowym twórcą był książę Adalbert von Preussen. Plac budowy i rozrastające się fortyfikacje wizytowali: król pruski Fryderyk Wilhelm IV oraz cesarze Wilhelm I i Wilhelm II. Doszło tu nawet do spotkania cesarzy Niemiec, Austrii i cara Rosji. Była w Świnoujściu także słynna Mata Hari, zbierająca prawdopodobnie informacje o okolicznych umocnieniach. Podczas I wojny światowej Świnoujście było dużą bazą cesarskiej marynarki, jednak nie stoczono tutaj żadnych walk.

Na mocy Traktatu Wersalskiego część umocnień twierdzy zastała rozbrojona. W okresie międzywojennym i podczas II wojny świnoujski port był największą bazą Kriegsmarine na Bałtyku. Kiedy w 1945 r Świnoujście okrążyły wojska sowieckie, załoga ewakuowana została okrętami na zachód. Zniszczono wtedy także niektóre fortyfikacje. Po wojnie prace fortyfikacyjne na terenie twierdzy prowadzili Rosjanie i Polacy. Do celów wojskowych wykorzystano większość dawnych umocnień niemieckich. Ostatnie obiekty obronne wzniesiono wokół Świnoujścia w latach 70-tych. Po zakończeniu ?zimnej wojny? tutejsze fortyfikacje całkowicie utraciły swoje znaczenie, stając się teraz kapitalnym świadectwem historii i dużą atrakcją turystyczną. Materiały do pobrania: Fortyfikacje - ulotka Twierdza na wyspach - folder Informacje dodatkowe Twierdza Świnoujście